وبلاگ

مقایسه چرم گیاهی و صنعتی

 

چرم دباغی‌شده با کروم در مقابل چرم دباغی‌شده به روش گیاهی

چرمی که کفش های شما را از آن ساخته‌اند چرم دباغی‌شده است.اساساً، دباغی فرآیندی است که در آن پوست حیوانات به چرم تبدیل می‌شود. چگونگی انجام این فرایند تأثیر قابل‌توجهی بر کیفیت کفشی می‌گذارد که شما امیدوارید برای سال‌ ها  از آن استفاده کنید. آیا جنس آن باگذشت زمان نرم‌تر خواهد شد و یا اینکه آیا از روز اول منعطف خواهد بود و ظاهرش را حفظ خواهد کرد؟

 

 

 

به‌محض‌اینکه پوست حیوان با چربی زدایی و از بردن تمامی موهایش به پوست خام (دباغی نشده) تبدیل شود، می‌توان فرایند دباغی را آغاز کرد. پوست خام به این دلیل که یک ماده آلی است ، اگر دباغی نشود گندیده خواهد شد؛ بنابراین، هدف از فرآیند دباغی جلوگیری از این اتفاق و تبدیل پوست خام به چرم است. از دیرباز انسان‌ها این کار را انجام می دادند. برخی شواهد نشان می‌دهند که دباغی چرم در حدود 6000 سال قبل از میلاد در دره ایندوس (رود سند) که یکی از مهد های تمدن مدرن است انجام می‌گرفته است. قاعده اساسی در تمام این چند هزار سال یکسان بوده است: پوست از  پروتئینی به نام کلاژن تشکیل‌شده است. مولکول‌های کلاژن در ابتدا به حالت پشت سر هم به صورت یک صف درآمده و سپس به یکدیگر می‌پیچند و به «بسته‌های فیبر» تبدیل می‌شوند. اگر به چرم باکیفیت از نزدیک و با دقت نگاه کنید به‌راحتی می‌توانید آن‌ها را ببینید.

دباغی باعث کاهش آسیب‌پذیری پوست در برابر هیدرولیز (جدا شدن پیوندهای شیمیایی در مجاورت با آب) می‌شود و در صورت دباغی نشدن پوست، هیدرولیز باعث تخریب آن می‌شود. درواقع دباغی ساختار مولکولی پوست را تغییر می‌دهد.

 

دباغی به روش گیاهی (تولید چرم گیاهی)

غالباً در طی هزاران سال گذشته، انجام  تغییرات روی پوست با خیساندن آن در یک محلولی به نام تانین­ های  گیاهی(ماده ای دباغی) انجام می‌شده است. این تانین­ها اغلب از درختانی از قبیل بلوط، شاه‌بلوط یا میموزا (درخت گل ابریشم) گرفته می‌شد، اما از صدها نوع درخت و گیاهان دیگر نیز در این امر استفاده‌شده است. درواقع، واژه «تانین» از یک کلمه قدیمی آلمانی به معنی «صنوبر» مشتق شده است؛ تانین ها مولکولی است که به راحتی با پروتئین‌ها پیوند برقرار می‌کند و مایعات را جذب میکند.، تانین های درختان در پوست آن‌ها یافت می‌شود.

هنگامی دباغیِ پوست برای تبدیل به چرم، پوست در یک محلول دباغی خیسانده می‌شود. مولکول‌های تانین به پوست واردشده و جایگزین آبی می‌شود که در کلاژن محصورشده است. در این حالت آب بیرون کشیده می‌شود اما چون تانین ها به‌جای مولکول‌های آب حذف‌شده قرار می‌گیرند، این چرم ‌مانند چرم کاملاً خشک‌شده، انعطافش را از دست نمی‌دهد. این فرایند ممکن است به نظر آسان بیاید، اما این‌طور نیست. بلکه این فرایند پیچیده است و پوست‌ها برای مدت طولانی، نزدیک به چندین روز، نیاز به عملیات متعدد دارند تا مولکول‌های آب آن‌ها به‌طور کامل استخراج‌شده و مولکول‌های تانین به‌درستی در جای آن‌ها قرار بگیرند. کار زیادی توسط صنعتگران بسیار حرفه‌ای نیز در این فرآیند انجام می‌شود

دباغی با روش معدنی (کروم)

پیچیدگی تولید ، هزینه بالا برای تولید چرم به روش گیاهی منجر به توسعه استفاده از مواد دباغی معدنی در سال 1858 شد. قاعده اساسی کار همان قاعده قبلی است؛ حذف مولکول‌های آب از کلاژن و جایگزینی آن‌ها، اما این فرایند با استفاده از کروم که امروزه رایج‌ترین ماده دباغی معدنی است بسیار سریع‌تر از دباغی با روش گیاهی انجام مبپذیرد.کل فرآیند می‌تواند به‌صورت خودکار و در یک روز به پایان رسد و یون‌های کروم که جایگزین آب ‌شده و به کلاژن متصل می‌شوند بسیار کوچک‌تر از مولکول‌های دباغی گیاهی خواهند بود. این امر به‌طورکلی باعث می‌شود که چرم تهیه‌شده از کروم نازک‌تر و نرم‌تر از چرم دباغی‌شده­ با روش گیاهی باشد. بااین‌حال این عملیات مانند استفاده از تانین های گیاهی طبیعی نیست و برای انجام آن ابتدا پوست را در نمک‌های اسیدی قرار می‌دهند تا کروم بهتر در بین مولکول‌های کلاژن جای بگیرد سپس پوست را به سطح pH طبیعی بازمی‌گردانند. این فرایند نیاز به استفاده از اسیدها و سایر مواد شیمیایی ازجمله خود سولفات‌کروم دارد که اگر به‌درستی مدیریت نشود، تأثیرات منفی بر محیط‌ زیست داشته. 

 

 

چرم‌های دباغی‌شده به روش گیاهی به‌طورکلی تجزیه‌پذیر هستند، اما فرآیند دباغی گیاهی نیاز به آب و مواد دباغی بیشتری نسبت به فرآیند دباغی با کروم دارد. از سوی دیگر، چرم دباغی‌شده با کروم نمی‌تواند بازیافت شود، اما بعضی از شرکت‌ها اکنون کروم را از چرم بلااستفاده استخراج کرده و به دباغی‌ها به فروش می‌رسانند تا دوباره استفاده شوند. امروزه حدود 90 درصد از چرم‌های جهان از کروم تهیه می‌شوند. دلیل آن هزینه پایین‌تر و همچنین نرم‌تر بودن و کمتر حساس بودن چرم‌های دباغی‌شده توسط کروم به لکه‌های آب است و این موضوع باعث می‌شود که آن‌ها را برای تهیه لباس‌هایی مانند پالتو و کفش های چرمی و روکش اثاثیه یا لوازم مانند روکش صندلی خودروها ترجیح بدهند.

دباغی با روش گیاهی یادآور سنت و هنر صنایع‌دستی است، اما تعداد نسبتاً اندکی از دباغی‌ها امروزه توانایی تولید چرم دباغی‌شده با روش گیاهی را دارند. زمان و مهارت موردنیاز در تولید این نوع از چرم، آن را به یک ماده گران‌بها تبدیل می‌کند و این باعث کاهش تقاضای آن می‌شود. این چرم یک چرم ضخیم و قابل‌انعطاف است و برای کالاهایی مانند کیف‌ها و کفشهای دست دوز ایدئال خواهد بود.

 در زیر نموداری مفید جهت ساده‌تر کردن توضیحات بالا ارائه می‌کنیم:

 

             چرم دباغی‌شده به‌وسیله کروم(صنعتی)

             چرم دباغی‌شده به روش گیاهی

در انواع مختلفی از رنگ‌ها موجود است.

به دلیل شیوه دباغی، رنگ چرم‌های دباغی‌شده با روش گیاهی معمولاً در ته رنگ‌های خاصی است

رنگ آن یکنواخت باقی خواهد ماند

به این دلیل که ماده‌ای کاملاً آلی است، چرم دباغی‌شده با روش گیاهی باگذشت زمان تغییر می‌کند. نرم‌تر و تیره‌تر خواهد شد

نرم‌تر و منعطف‌تر از چرم دباغی‌شده با روش گیاهی است.

دارای دوام و استحکام عالی است 

به میزان زیادی در مقابل آب، لکه‌ها و گرما مقاوم است.

نسبتاً به‌راحتی خراش می‌افتد، اما خراش‌های سطحی را می‌توان زدود.

الیاف چرم دباغی‌شده با کروم به شکل الیاف چرم دباغی‌شده به روش گیاهی دیده نمی‌شوند.

رایحه‌ای منحصربه‌فرد دارد - رایحه شیرین و خاکی که احتمالاً شمارا به یاد چرم می‌اندازد این بو بوی چرم دباغی‌شده به روش گیاهی است.

 

قرار گرفتن در معرض گرما برای طولانی‌مدت می‌تواند موجب خشک شدن و یا ترک خوردن آن شود.

 

مقاوم در برابر آب نیست. آب می‌تواند باعث ایجاد لکه‌ها یا علائمی بر روی آن شود که درنهایت تبدیل به بخشی از رنگ آن می‌شوند.